فیلم Log خاکستری و بی‌کنتراست دیده می‌شود چون عمداً همین‌طور ضبط شده، و هیچ پلتفرمی آن را برایت درست نمی‌کند. ترتیب درست این است: اول تبدیل با LUT رسمی سازنده از Log به Rec.709، بعد اگر خواستی گرید روی آن، بعد خروجی با تنظیمات مقصد، و در آخر سنجش نتیجه. با همین ترتیب، کلیپ Samsung Log که مهر ۱۴۰۵ برای یوتیوب تبدیل کردیم VMAF ۹۴٫۹۶ گرفت و ۷۲٪ از فایل اصلی سبک‌تر شد (روی Intel HD 530).
Log چیست و چرا رنگ‌پریده دیده می‌شود؟
سنسور گوشی یا دوربین محدوده‌ی روشنایی خیلی وسیع‌تری از چیزی که صفحه‌نمایش معمولی نشان می‌دهد ثبت می‌کند. ویدیوی معمولی همان موقع ضبط بخشی از این محدوده را دور می‌ریزد و کنتراست و رنگ را «می‌پزد» و داخل فایل می‌گذارد. Log برعکس عمل می‌کند: با یک منحنی لگاریتمی، در ۱۰ بیت، با کنتراست و اشباع کم، تا جای ممکن از محدوده‌ی سنسور را نگه می‌دارد. چیزی بریده نمی‌شود، چیزی پخته نمی‌شود، و تصمیم رنگ به عهده‌ی خودت می‌ماند.
دقیقاً به همین دلیل خامش بد دیده می‌شود. تن‌های فایل Log وسط مقیاس نشسته‌اند: تاریک‌ترین سایه‌ها به‌صورت خاکستری تیره ذخیره شده‌اند و روشن‌ترین نورها به‌صورت خاکستری روشن. صفحه‌ای که انتظار Rec.709 (استاندارد ویدیوی SDR معمولی) را دارد، همین عددها را عیناً نشان می‌دهد و نتیجه همان تصویر شیری و بی‌جانی است که آدم را به شک می‌اندازد دوربینش خراب شده. خراب نشده؛ فایل یک نگاتیو است که هنوز چاپ نشده.
Apple Log روی آیفون ۱۵ پرو به بعد هست؛ Samsung Log روی گلکسی‌های پرچم‌دار جدید، از جمله سری S25، در حالت Pro video؛ DJI روی Osmo Pocket 3 و Mini 4 Pro حالت D-Log M دارد و GoPro روی دوربین‌های جدید HERO حالت GP-Log. اسم‌ها فرق می‌کند، ولی ایده و راه‌حل یکی است. در ایران که گلکسی‌های سری S زیاد دست مردم است، حالت Log سامسونگ احتمالاً بیشترین فایل خاکستری را می‌سازد.
یوتیوب یا اینستاگرام خودشان فیلم Log را درست نمی‌کنند؟
نه. پلتفرم‌ها متادیتای HDR را تشخیص می‌دهند و گاهی، با نتیجه‌ی ناهمگون، tone-map می‌کنند؛ ماجرایش در چرا ریلزم تار شد یا رنگش پرید آمده. Log فرق دارد: فایل Log هیچ پرچمی ندارد که بگوید «من Log هستم». از نگاه انکودر پلتفرم، یک فایل SDR معمولی است که اتفاقاً خاکستری است. همان‌طور فشرده می‌شود، همان‌طور پخش می‌شود و همان‌طور دیده می‌شود.
یک هزینه‌ی دوم هم دارد. تصویر کم‌کنتراست راحت فشرده می‌شود، پس انکودر پلتفرم بیت کمتری خرجش می‌کند؛ بعد وقتی بیننده روی گوشی کنتراست را بالا می‌برد، نوارنوار شدن و چهارخانه‌هایی که در تصویر صاف پنهان بودند بیرون می‌زنند. اول تبدیل کن تا انکودر تصویر واقعی را ببیند.
LUT تبدیل با LUT خلاقانه چه فرقی دارد؟
LUT (جدول جست‌وجو) فایلی است، معمولاً با پسوند .cube، که هر رنگ ورودی را به یک رنگ خروجی نگاشت می‌کند. دو چیز کاملاً متفاوت با همین اسم دانلود و فروخته می‌شوند:
| LUT تبدیل فنی | LUT خلاقانه (Look) | |
|---|---|---|
| چه می‌کند | منحنی و فضای رنگ Log سازنده را به Rec.709 برمی‌گرداند | یک سبک اضافه می‌کند: سایه‌ی سبزآبی، پوست گرم، گرین فیلم |
| چه کسی می‌سازد | سازنده‌ی گوشی یا دوربین | کالریست‌ها، یوتیوبرها، فروشگاه‌های LUT |
| چه ورودی‌ای انتظار دارد | یک فرمت Log مشخص (Apple Log، Samsung Log، D-Log M، GP-Log) | معمولاً فوتیجی که قبلاً به Rec.709 تبدیل شده |
| می‌شود ردش کرد؟ | نه، اگر فوتیج Log است | بله، همیشه |
| روی ورودی اشتباه | سیاه‌های له‌شده، نورهای سوخته، رنگ‌های زیادی اشباع | عجیب، ولی معمولاً قابل استفاده |
LUT تبدیل سلیقه‌ای نیست. سازنده سنسور و منحنی خودش را اندازه گرفته و دقیقاً همان تبدیلی را منتشر کرده که تصویر خنثی و درست‌نوردهی‌شده‌ی Rec.709 را برمی‌گرداند. LUT خلاقانه فرض می‌کند روی همان تصویر خنثی می‌نشیند؛ برای همین LUT «سینمایی» که مستقیم روی Log خام بیفتد، نتیجه‌اش له و نارنجی می‌شود.
LUT رسمی را از کجا بگیرم؟
- Apple Log: اپل سند Apple Log Profile White Paper را همراه LUT رسمی AppleLogToRec709 در سایت توسعه‌دهندگان اپل منتشر کرده. آن‌جا «Apple Log» را جست‌وجو کن؛ دانلودش رایگان است.
- Samsung Log: مستندات Samsung Log در بخش Camera سایت Samsung Developers است، همراه LUT پیش‌فرض Log به Rec.709.
- DJI D-Log M: در صفحه‌ی دانلود همان محصول در سایت DJI.
- GoPro GP-Log: GoPro Labs و پشتیبانی GoPro، LUT تبدیل GP-Log به Rec.709 را منتشر کرده‌اند.
اگر سایت سازنده برایت باز نمی‌شود و مجبوری فایل را از کانال تلگرامی یا سایت واسطه بگیری، حواست باشد: بعضی از این فایل‌ها با دقت کمتر دوباره ذخیره شده‌اند یا اسم‌شان اشتباه است، و با نگاه کردن به فایل نمی‌شود فهمید.
ترتیب قدم‌ها چیست؟
- مطمئن شو فوتیج واقعاً Log است. تنظیم دوربین یا تگ رنگ فایل را ببین؛ اگر خاکستری است ولی در حالت معمولی ضبط شده، مشکل چیز دیگری است، معمولاً HDR.
- اول LUT تبدیل رسمی را بزن، به‌عنوان اولین عملیات روی کلیپ، قبل از هر تغییر نور و رنگ. در نرم‌افزار تدوین یعنی نود اول یا input transform، نه یک لایه روی همه چیز.
- گرید را بعد از تبدیل انجام بده، اگر look می‌خواهی. هر کار خلاقانه‌ای روی تصویر تبدیل‌شده می‌نشیند.
- با تنظیمات مقصد خروجی بگیر: رزولوشن، فریم‌ریت، بیت‌ریت و بلندی صدا برای یوتیوب، ریلز یا تیک‌تاک. خروجی Rec.709 می‌تواند ۸ بیت باشد؛ دقت ۱۰ بیت برای گرید لازم بود، نه برای تحویل. عددها در کم کردن حجم فیلم بدون افت کیفیت آمده.
- نتیجه را با فایل اصلی بسنج. امتیاز VMAF بالای ۹۰ یعنی تبدیل و فشرده‌سازی کیفیت قابل دیدنی نخورده‌اند.
- فایل تبدیل‌شده را آپلود کن و اصلِ Log را برای گرید دوباره در آینده نگه دار.
اول تبدیل، بعد گرید، آخر سنجش. جابه‌جا کردن دو قدم اول رایج‌ترین اشتباه است.
اگر LUT تبدیل Log را روی فیلم معمولی بزنم چه می‌شود؟
LUT تبدیل کنتراست و اشباع اضافه می‌کند چون فرض می‌کند ورودی صاف است. اگر فیلمی بدهی که از قبل کنتراست معمولی دارد، دوباره اضافه‌شان می‌کند: سایه‌ها سیاه می‌شوند، نورها سفید می‌سوزند، پوست نارنجی می‌شود. همین اتفاق، کمی ملایم‌تر، با LUT برند اشتباه می‌افتد؛ Samsung Log و Apple Log دو منحنی متفاوت‌اند و LUT یکی، دیگری را خنثی نمی‌کند.
اشتباه برعکسش ظریف‌تر است: کلیپ‌های Log و معمولی را روی یک تایم‌لاین می‌گذاری و LUT را روی کل سکانس می‌اندازی؛ نصف اشتباه تبدیل می‌شود. LUT را برای هر کلیپ جدا بزن، یا بگذار نرم‌افزاری که فایل را می‌خواند تشخیص بدهد کدام کلیپ لازمش دارد.
بچلون با فیلم Log چه می‌کند؟
بچلون قبل از دست زدن به فایل، آن را می‌خواند. گزارش رایگانش Apple Log، Samsung Log، DJI D-Log و GoPro GP-Log را تشخیص می‌دهد و در یک خط می‌گوید مقصد با این فایل، همین‌طور که هست، چه می‌کند.
گزارش، قبل از شروع هر انکودی، فرمت Log و تبدیلی را که اعمال خواهد شد اسم می‌برد.
وقتی نسخه‌ی آپلود را می‌سازی، LUT تبدیل رسمی همان فرمت به‌صورت پیش‌فرض اعمال می‌شود. می‌توانی خاموشش کنی، یا در تنظیمات پیشرفته .cube خودت را جایش بگذاری، اگر کلیپ را قبلاً گرید کرده‌ای یا تبدیل دیگری را ترجیح می‌دهی. پیش‌نمایش ۳ ثانیه‌ای با اسلایدر قبل/بعد نتیجه را قبل از انکود کامل نشان می‌دهد. اگر فایل LUT رسمی نصب نباشد، گزارش همین را می‌گوید، نه این‌که بی‌صدا حدس بزند.
بعد با تنظیمات مقصد انکود می‌کند و خروجی را می‌سنجد. در آزمایش مهر ۱۴۰۵، کلیپ Samsung Log که برای یوتیوب تبدیل شد VMAF ۹۴٫۹۶ گرفت و ۷۲٪ از اصلی سبک‌تر شد، روی لپ‌تاپی با گرافیک Intel HD 530. فایل اصلی هرگز دست نمی‌خورد.
راه میان‌بر
همه‌ی قدم‌های بالا در نرم‌افزار تدوین کار دستی است و قدمی که همه ردش می‌کنند، سنجش آخر است. بچلون فرمت Log را تشخیص می‌دهد، تبدیل رسمی را می‌زند، برای یوتیوب، ریلز یا تیک‌تاک انکود می‌کند و برای نتیجه امتیاز VMAF می‌دهد؛ روی کامپیوتر خودت و بدون این‌که چیزی آپلود شود. گزارش همیشه رایگان است و سه ویدیوی اول با همه‌ی امکانات، بدون واترمارک و بدون حساب. دانلود نسخه‌ی ویندوز یا دیدن پلن‌ها.